Anasayfa > Dünya Edebiyatı Yazarları > Fransız Edebiyatı Yazarları > Montaigne

Michel de Montaigne (1533 – 1592)

Michel Eyquem de Montaigne, 16. yüzyılda Fransız Rönesansı’nın en önemli filozoflarından biriydi. Edebiyatta “Deneme” türünün isim babasıdır. Montaigne “Denemeler” kitabında pek çok konuda kendi görüş ve bakış açısını ortaya koymuş ve bütün bu yazıları başkası için değil öncelikle kendisi adına yazdığını belirtmiştir. Montaigne, Denemelerinde başta insan sevgisi olmak üzere iyimserlik, dayanışma, özgürlük ve okuma alışkanlığı üzerine çok özgün yazılar kaleme aldı. Eleştirel inceleme fikrini ve bakış açısını yeniden insanlara tanıttı. 

Montaigne, malikane sahibi zengin bir ailede dünyaya geldi. Büyük büyükbabası Ramon Felipe Eyquem, Clupea tüccarlığından servet kazanmıştı. 1477’de koca bir araziyi satın alarak Montaigne Lordu olmuştu. Fransız Katolik askeri olan abbası Babası Pierre Eyquem sonrasında Bordeaux belediye başkanı oldu. Montaigne‘nin anne tarafı ise İspanyol ve Sefarad Yahudileri’ndendi. Anne tarafından büyükbabası Pedro López, Zaragoza’dan, Katolikliğe geçmiş zengin bir Marrano (Sefarad Yahudisi) ailesindendi. Montaigne‘nin annesi Antoinette López protestanlığı benimsemişti.

Ailesi onun iyi bir eğitim almasını sağladı. Eğitim süresince Yunan ve Latin edebiyatını dilini öğrendi. Ailesi tarafından Bordeaux’daki Guienne Koleji’ne gönderildi. Kolejden sonra Toulouse Üniversitesi’nde hukuk okudu.

1557’de yüksek mahkeme olan Bordeaux’daki Parlement’in danışmanı olarak atandı. Bordeaux Parlamentosu’nda görev yaparken, hümanist şair Étienne de La Boétie’nin çok yakın bir arkadaşı oldu. Monteigne 1561’den 1563’e kadar IX. Charles’ın sarayında saray mensubuydu ve kralla birlikte Rouen Kuşatması’nda hazır bulundu.

Montaigne, 1565’te Bordeaux’lu zengin tüccarların kızı olan Françoise Cassaigne ile evlendi. Altı kızları oldu ancak yalnızca biri yaşayabildi. At üstündeyken bir binicilik kazasında ciddi şekilde yaralandı kısa bir süre komada kaldı. Kızlarının ölümünden sonra bu kaza Montaigne’i daha da sarstı. Montaigne, yargıçlık görevinden istifa edip kamusal hayattan tamamen çekildi. Çocukluğunun geçti malikaneye geri döndü. Malikanenin bir kulesine çekilen ve henüz 38 yaşındayken burada kendini neredeyse tüm sosyal ve ailevi olaylardan soyutladı. Ne Kral III. Henri’nin kendisini çağıran mektuplarını ne de Bordeaux bölgesindeki belediye başkanlığı teklifini yanıtladı. 1580’den 1581’e kadar Montaigne,böbrek rahatsızlığı nedeniyle tedavi arayışı içinde Fransa, Almanya , Avusturya , İsviçre ve İtalya’da seyahat etti. 1581’de Lucca şehrindeyken, kendisinden önceki babası gibi, Bordeaux belediye başkanı seçildiğini öğrendi. Böylece geri döndü ve belediye başkanı olarak görev yaptı. 1583’te yeniden seçildi ve 1585’e kadar görev yaptı, Görevi sırasında Katolikler ve Protestanlar arasında arabuluculuk yapmaya çalıştı.

Son yıllarını ailesinden kalan geniş bir malikanede günlerini kitaplarıyla ve yazılarıyla geçirdi. Kilisenin insanların aklını sürekli çelmesini eleştiren içerikler yayımladı. Avrupalıların coğrafi keşiflerde tanıdığı yeni uygarlıkları köleleştirme, yok sayma ve ”barbar, yamyam” nitelemelerine hiddetle karşı çıktı. Aziz Bartalmay Yortusu Kıyımı’nı lanetledi. Fransız Din Savaşları’nın anlamsızlığından bahsetti. ‘İnsanlar zırdeli, daha bir tırtılı nasıl yaratacaklarını bilmezken binlerce tanrı yaratmışlar” diyerek din savaşalrını eleştirdi.

Montaigne, 1592’de bademcik iltihaplanmasından öldü. Hastalığı zamanla dil felcine de yol açtı. Bu durumu eserinde şöyle aktarır: “zihnin en verimli olduğu an başkalarıyla sohbet anıdır. Bunu hayattaki diğer tüm eylemlerden çok daha tatlı buluyorum; ve eğer seçmek zorunda kalsaydım, sesimi kaybetmektense görme yeteneğimi kaybetmeyi tercih ederdim.” demiştir. Günümüzde mezar yeri kayıptır.

---