---

Leyla Mustafayev

New York Times En Çok Satanlar listesi, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki en çok satan kitapların en önde gelen listesi olarak kabul ediliyor. New York Times Book Review, listeyi 12 Ekim 1931’den beri haftalık olarak yayınlamakta. 2000 yılından sonra, kurgu ve kurgu dışı, ciltli, karton kapaklı ve elektronik olmak üzere tür ve biçime göre gruplandırılmış birden fazla listeye dönüşmüştür.

Best Seller Listesi, satış rakamları, çeşitli veriler ve New York Times Book Review’in açıklamadığı kendi iç yönergelerine göre belirlenen tescilli bir yönteme dayanmaktadır. New York Times Times listeyi nasıl derlediğini bir ticari sır olarak saklamaktadır.

1983’te yazar William Peter Blatty, The New York Times’a 6 milyon dolarlık dava açtı ve kitabı “Legion”un ihmal veya kasıtla listeye dahil edilmediğini iddia etti ve kitabının yüksek satışları nedeniyle bu lsteye dahil edilmesi gerektiğini söyledi. Times, listenin matematiksel olarak nesnel olmadığını, aksine bir editoryal ürün olduğunu ve dolayısıyla Anayasa’da teminat altına alınan ifade özgürlüğü kapsamında korunması gerektiğini ileri sürdü. Blatty, davayı Yüksek Mahkeme’ye götürdü; ancak mahkeme davayı görmeyi reddetti. Dolayısıyla, alt mahkemenin kararı, listenin nesnel olgusal içerik değil, editoryal içerik olduğunu ve bu nedenle Times’ın kitabı listeden çıkarmak için yasal hakkı olduğunu savundu.

Best Seller Listesi günümüzde de tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Times, bir kitabın listeye şüpheli bir şekilde ulaştığına inandığında (örneğin toplu satın alımlar yoluyla), kitabın listedeki girişi bir hançer sembolüyle (†) işaretlemektedir.

Amerika’daki ilk çok satanlar listesi 1895’te The Bookman’da yayınlanmaya başlamıştı. The New York Times da 36 yıl sonra, 12 Ekim 1931’de çok satanlar listesini yayınlamaya başlamış ise de pek fazla ilgi görmemişti. İlk aylarda sadece New York Şehri için beş kurgu ve dört kurgu olmayan kitap listeleniyordu. Sonraki aylarda, liste her biri kendi listesine sahip sekiz şehre genişletildi. 1940’ların başında, on dört şehir listesi eklendi. 9 Nisan 1942’de, Sunday New York Times Book Review’de Pazartesi baskısının düzenli şehir listelerine ek olarak ulusal bir liste oluşturulmaya başlandı. Sonraları şehir listeleri tamamen kaldırılarak 22 şehirdeki önde gelen kitapçıların raporlarına göre derlenen ulusal sıralama listesi yayınlandı. Kitapçı satış rakamlarına göre sıralama bugün de halen devam ediyor.

1950’lere gelindiğinde, The Times’ın listesi, Publishers Weekly’nin listesi ile birlikte, kitap profesyonellerinin takip ettiği önde gelen en çok satanlar listesi haline gelmişti. 1960’larda ve 1970’lerde, alışveriş merkezi zincir kitapçıları B. Dalton, Crown Books ve Waldenbooks, kitle pazarına hitap eden yeni yayınlanmış en çok satan kitapları satma iş modeliyle ön plana çıktı. Ancak bu mağazalar kitapların en çok satan statüsünü, yalnızca satış ölçüsü olarak değil, kitapları pazarlamak için kullanıyorlardı. Böylece kitap okuyucuları ve kitap satıcıları New York Times listesine daha fazla önem verir oldular.

Günümüzde Best Seller Listesi, yayınlandığı yer olan The New York Times Book Review departmanı tarafından değil, “News Surveys” departmanının editörleri tarafından derlenmektedir. Listeler önemli ölçüde Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bağımsız ve zincir kitapçılar ile toptancıların seçilmiş örneklerinden elde edilen haftalık satış raporlarına dayanmaktadır. Satış rakamlarının, toptan satıştan ziyade perakende olarak satılan kitapları gösterdiğine inanılmaktadır, çünkü Times, bireysel alıcılar tarafından satın alınanları daha iyi yansıtmak amacıyla kitapçıları araştırmaktadır. Bazı kitaplar, perakende kitapçılar tarafından önemli sayıda toplu sipariş alındığını belirten bir hançerle işaretlenmektedir.

Liste, gerçek en çok satan statüsünün doğru bir muhasebesini sağlamadığı için yazarlar, yayıncılar, kitap endüstrisi yöneticileri tarafından eleştirilmeye devam etmektedir. Eleştirileri genellikle şu noktalarda toplanmaktadır:

Çift sayım: Toptancıları perakende kitapçılarla birlikte anketlere dahil edilerek kitaplar çift sayılabilir.

Hızlı satışlar: Listeye hiç girmeyen bir kitap aslında en çok satanlar listesindeki kitaplardan daha fazla satabilir. Bunun nedeni en çok satanlar listesinin toplam satışları değil, belirli bir haftadaki satışları yansıtmasıdır. Bu nedenle, bir kitap belirli bir haftada çok satarak listeye girebilirken, bir diğeri daha yavaş bir tempoda satılabilir, listeye hiç giremeyebilir ancak zamanla daha fazla kopya satabilir. Toptancılar perakendecilere ne kadar sattıklarını bildirir ve perakendeciler müşterilere ne kadar sattıklarını bildirir, böylece aynı bildirilen kitabın belirli bir zaman dilimi içinde iki kez satılmasıyla çakışma olabilir. Ayrıca, perakendeciler kitapları asla satmazlarsa aylar sonra toptancılara iade edebilirler, böylece hiçbir zaman gerçekleşmeyen bir “satış” bildirilmesiyle sonuçlanabilir.

Perakendeciler ve toptancılar tarafından yapılan manipülasyonlar: Toptancılar ve perakendecilerin Times’a bildirdikleri satış verilerini kasıtlı veya kasıtsız olarak manipüle etmeleri mümkündür. Times’ın en çok satanlar listesinde yer almak bir kitabın

Yazarlar ve yayıncılar tarafından manipülasyonlar: 1956’da yazar Jean Shepherd, talebe ve satışlara dayalı olarak en çok satanlar listelerinin manipüle edilmesinin ne kadar kolay olduğunu göstermek için sahte romanı Libertine’i yarattı. Shepherd’ın radyo programının hayranları, kitaba ve yazara o kadar yaygın bir şekilde göndermeler yerleştirdiler ki, kitaba olan talep, Times listesinde olduğu iddialarına yol açtı.

Yazar Jacqueline Susann (Valley of the Dolls) ve Wayne Dyer (Your Erroneous Zones) kendi kitabından büyük miktarlarda satın aldı. Gannett Şirketi’nin eski başkanı Al Neuharth (Confessions of an SOB), Gannett Vakfı’na kendi otobiyografisinin iki bin kopyasını satın aldırdı. 1995’te yazarlar Michael Treacy ve Fred Wiersema, düzinelerce kitapçıdan The Discipline of Market Leaders’ın on bin kopyasını satın almak için 200.000 dolar harcadılar. Kitap listede 15 hafta geçirdi. Bu skandalın bir sonucu olarak Times, kitapçıların toplu siparişler bildirdiği herhangi bir başlığın yanına bir hançer simgesi koymaya başladı. Ancak, hançerler her zaman görünmez; örneğin Tony Hsieh’in Delivering Happiness adlı kitabının toplu siparişlerle manipüle edildiği biliniyordu ancak bir hançeri yoktu.satışlarını artırdığından, kitapçılar ve toptancılar bir kitabın en çok satan kitap olduğunu, aslında en çok satan kitap olmadan önce bildirebilirler, böylece daha sonra en çok satanlar listesine dahil edilmesi nedeniyle artan satışlar sayesinde “meşru” bir en çok satan kitap haline gelebilir. Bu da en çok satanlar listesinin kitapçılar için kendi kendini gerçekleştiren bir kehanet haline gelmesine yol açar.

Önde gelen veri toplama: The Times, kitapçılara, en çok satanlar olabileceğini düşündüğü kitapların bir listesini içeren bir form sağlar ve bunları işaretlemeleri için, elle doldurulabilecek alternatif bir “Diğer” sütunu vardır. Times’ın dahil edilebileceğini düşündüğü kitaplara dayalı bir en çok satanlar listesi oluşturmanın önde gelen bir tekniği olarak eleştirilmiştir.

Kendini gerçekleştiren kehanet: Bir kitap listeye girdiğinde, yoğun bir şekilde “en çok satan” olarak pazarlanır, en çok satanları arayan okuyucular tarafından satın alınır, çevrimiçi ve çevrimdışı perakendeciler tarafından ayrıcalıklı muamele görür, özel mağaza içi yerleştirme ve fiyat indirimleri de dahil olmak üzere özel en çok satan kategorileri oluşturur ve genellikle başka kitaplar satmayan perakendeciler (örneğin süpermarketler) tarafından taşınır. Bu nedenle, liste hangi kitapların yüksek satış yaptığını ve listede kaldığını belirlemede kendini gerçekleştiren kehanet haline gelebilir.

Çıkar çatışmaları: Listeye girmenin yüksek mali etkisi nedeniyle, 1970’lerden beri yayıncılar, bir kitabın listeye girmesi durumunda yazarın sıralamasına ve ne kadar süreyle listeye girdiğine bağlı olarak sözleşmelerde ekstra para alacağını öngören bazı maddeler oluşturmaktalar. Yazarlar ayrıca en çok satan olma statüsü için daha fazla pazarlama yatırımı yapabilirler.

Siyasi önyargı: The Economist’in 2024’te yaptığı bir araştırma, listenin muhtemelen “siyasi önyargılı” olduğu sonucunu ortaya çıkardı.

Tüm bu eleştiriler yaygın olarak tahmin edilmekle birlikte New York Times Best Seller listesi dünya genelinde ve ABD’de en çok itibar edilen liste olmaya devam etmektedir.

The New York Times Best Sellers’in 2024 Yılı Aralık Ayı Listesi

Kurgusal Best Seller

• RÜZGÂR VE GERÇEK, Brandon Sanderson, Fırtına Işığı Arşivi serisinin beşinci kitabı. Savaş ve kaos zirveye ulaşırken Cosmere’in kaderi tehlikeye giriyor., Bu Hafta Yeni
• KÖTÜ Gregory Maguire, Elphba adında yanlış anlaşılan bir kızın cadı ilan edilmesi kurgunun temelini oluşturmaktadır. 4 Haftadır Listede
• JAMES, Percival Everett, “Huckleberry Finn’in Maceraları”nın yeniden yorumlanması, Mark Twain’in klasiğine farklı bir ışık tutuyor. 7 Haftadır Listede.
• KADINLAR, Kristin Hannah, 1965 yılında, bir hemşirelik öğrencisi, Vietnam Savaşı sırasında kardeşinin peşinden savaşa gider ve bölünmüş Amerika’ya geri döner. 44 Haftadır Listede.
• DÖRDÜNCÜ KANAT, Rebecca Yarros, Violet Sorrengail, aynı zamanda annesi olan komutan general tarafından seçkin ejderha binicileri için aday olması yönünde teşvik edilir. 72 Haftadır Listede.

Kurgu Dışı Best Seller

• CHER: ANILAR, BİRİNCİ KISIM, Cher, Çok sayıda ödüle layık görülen popüler kültür ikonu, anılarının ilk bölümünde çocukluğunu ve eğlence dünyasına adım atışını anlatıyor. 3 Haftadır Listede.
• MELENIA, Melania Trump, Eski ve geleceğin first lady’si, mankenlik kariyerini, Donald Trump’la evliliğini ve Beyaz Saray’daki dönemini anlattı. 9 Haftadır Listede.
• ŞANS GELDİĞİNDE HAZIR OLUN, Ina Garten, Barefoot Contessa olarak bilinen yemek kitabı yazarı ve Food Network sunucusunun anı kitabı. 10 Haftadır Listede.
• ÇERÇEVELENMİŞ, John Grisham ve Jim McCloskey, Amerika Ceza adalet sisteminde, haksız yere mahkum edilen 10 kişinin beraat etme mücadelesini inceliyor. 8 Haftadır Listede.
• BAHÇE KUŞU TARİHLERİ, Rebecca Yarros, “The Joy Luck Club” ve “The Bonesetter’s Daughter” kitaplarının yazarının kuş gözlemciliği yoluyla barış arayışını anlatan denemeleri ve çizimleri. 9 Haftadır Listede.

Kişisel Gelişim-Çeşitli Best Seller

• DOLANDIRICIDAN AŞÇIYA Snoop Dogg ve Ryan Ford, 3 Haftadır Listede.
• KANATLARININ ALTINDA Emily Compagno,2 Haftadır Listede.
• ATOMİK ALIŞKANLIKLAR James Clear, 263 Haftadır Listede.
• ANA CADDE MİLYONERİ Codie Sanchez, Bu Hafta Yeni.
• TANRI İLE GÜREŞEN BİZLER Rebecca Yarros, 3 Haftadır Listede.

---